نگهداری و تعمیرات سیستمxadهای اتوماتیک اعلام حریق

تجهیزات اعلام حریق از جمله حساسxadترین دستگاهxadهای اندازهxadگیری و عملیاتی میxadباشند و بر خلاف تکنولوژی روز که ارائهxadی وسایل بدون نیاز به تعمیرات و نگهداری را روز افزون نموده است، تجهیزات اعلام حریق بسیار نسبت به این امر حساس میxadباشند.

همxadچنین با توجه به وظیفهxadی حساس و سنگین این سیستم و عدم ریسک پذیری آنان، عقل حکم بر حساسیت نسبت به عملکرد صحیح و به موقع آنxadxadها دارد. در سیستمxadهای آدرس پذیر و هوشمند، نوع ساختمان داخلی تجهیزات، کمک به امر نگهداری میxadنماید.در این نوع، آلارمxadهای مربوط به کثیفی دتکتورها (به تفکیک)، عدم عملکرد شستی، آژیر و مدولxadهای واسطه به موقع انجام میxadپذیرد و در روند پیگیری عدم عملکرد صحیح دتکتورها، همکاری دو جانبهxadی دتکتور و پانل باعث برپایش دائمی(monitoring) وضعیت هر دتکتور کرده و در هر لحظه تمامی حالات، قابل مشاهده و ثبت میxadباشد.

اما در سیستمxadهای متعارف(Conventional) وضعیت هر زون تا حد خارج شدن یک دتکتور از مدار، پارگی خط ارتباطی و اتصال کوتاه خط قابل روئیت میxadباشد و کثیفی دتکتور یا عدم عملکرد صحیح آن فقط با تست دورهxadای یا آلارمxadهای ارسال شده بر روی پانل معلوم میxadگردد.

اما در پانلxadهای هر سه نوع سیستم، وضعیت عملکرد یا اشکالات موجود قابل رویت و قابل رفع تا حدودی میxadباشد. موارد گفته شده در سیستمxadهای هوشمند و آدرس پذیر یکی از مزایای این نوع سیستم بوده و در انتخاب نوع بسیار موثر میxadباشد.

نگهداری و تعمیرات اجزای مدار

مطالب ارائه شدهxadی زیر برگرفته از دواستاندارد معتبر دنیا یعنی NFPA72 و BS 5839,Part 1 میxadباشد. با توجه به حساسیت سیستمxadهای اعلام حریق، تمامی فالتxadها و آلارمxadهای ناخواستهxadی هر سیستم با توجه به نوع آلارم و زمان آن بایستی ثبت گردد تا در هنگام سرویس تجهیزات بتوان مورد اشکال را پیدا نمود و رفع کرد. البته تمامی پانلxadهای اعلام دارای حافظهxadی ثبت خطاها میxadباشند ولی به علت این که امکان پاک نمودن این حافظه توسط افراد ناآشنا و یا قطع باطریxadهای پشتیبان و برق تغذیه وجود دارد، بهترین گزینه ثبت موارد میxadباشد.

خطا یا آلارم

اصولا هر نوع اعلام حریق(به صدا در آمدن آژیر حریق) بدون وجود حریق واقعی را خطا یا آلارم میxadگویند. البته این مورد به اشتباه آلارم کاذب (FAULT ALARM) اسم گذاری شده است. در اصل خطاها بر دو نوع میxadباشد. اول آلارمxadهای ناخواسته، در این نوع آلارمxadها عاملی غیر از حریق باعث فعال شدن سیستم گردیده است. عواملی مانند دود سیگار، حرارت بخاری، دود ماشین و سرایت آن به دتکتورهای دود، خود باعث این امر میxadگردند. دراین حالت عامل فعال شدن آژیر وجود داشته است اما این عامل حریق نبوده است.

در حالت دوم آلارم بر اثر اشتباه دتکتور یا شستی یا خود پانل به وجود آمده است. این حالت را آلارم کاذب میxadگویند. عواملی همxadچون سوختن دتکتور، جریان باد، جریانxadهای گذرا در مدار کشف حریق بر اثر یا وجود عوامل گذرا و ... باعث آلارم کاذب میxadگردند. (جریانxadهای گذرا بر اثر خاموش و روشن شدن تجهیزات هارمونیکxadزا (لامپ فلورسنت ، هالوژنه، خورشیدی) اثر موبایل، UPS و ...خود باعث این امر میxadگردند.

توجه: در روند سرویس و نگهداری از افراد متخصص و نمایندگیxadهای مجاز استفاده شود.

روند نگهداری و تعمیرات

بازدیدهای هفتگی: در این بازدیدها از پانل اصلی اعلام حریق (FACP) بازدید شده و از صحت عملکرد نمایشگر، باطری و تغذیه اطمینان حاصل نمایید. در این بازدید درصدی از شستیxadها به صورت رندم تست گردند. چک شستیxadها به صورتی باشد که در یک پریود 6 ماهه تمامی آنxadها چک گردند. هم_xadچنین دفتر ثبت آلارمxadها بررسی شده و در صورت فعال شدن سیستم در گذشته، علت بررسی و مورد اشکال پیدا و رفع عیب گردد.

در مرحلهxadی آخر، تمامی عملیات و شمارهxadی تجهیزات سرویس شده ثبت گردد. نوع بازدید هفتگی با توجه به حساسیت محل، نوع تردد افراد، تعداد افراد موجود، تمیز بودن محل میxadتواند از یک تا 4 هفته یکبار انجام پذیرد.

بازدیدها و فعالیتxadهای شش ماهه:

در این دوره تمامی اتصالات، کابلxadها، سیمxadها چک گردیده و صحت عملکرد آنxadها تایید میxadگردد. آژیرها چک شده و از صحت و سلامت آنxadها اطمینان حاصل میxadگردد. دتکتورهایی که در نواحی آلوده و اثر باد قرار دارند تمیزکاری شده و عملکرد آنxadها چک گردد. تمامی شستیxadها چک شده و برچسب تایید (CERTIFICATE) روی آنxadها نصب گردد. آژیر خارج از ساختمان، فلاشر و تمامی اجزای متصل به زون تست گردند. همxadچنین میxadتوان قسمتی از دتکتورهای متصل به هر زون را در این دوره تمیزکاری نمود.

تستxadهای سالیانه

تمامی دتکتورهای متصل به مدار هر پانل در یک پریود حداکثر سه ساله میxadباید تمیزکاری و تست عملکرد گردند. این سرویس میxadتواند تقسیم شده و در عملیات 6 ماهه، یک ساله یا یک سرویس سه ساله انجام پذیرد. نحوهxadی کار به صورتی است که در طول پریود سه ساله تمامی تجهیزات (دتکتور، شستی، آژیر، فلاشر، مدولxadهای واسطه و جداکنندهxadها)کاملا چک گردند. در صورتیxadکه محل نصب تمامی یا قسمتی از دتکتورها آلوده باشد این پریود کاهش میxadیابد. اما حق افزایش زمان سرویس وجود ندارد.LED (نشانxadدهندهxadهای خارجی) نیز در پریودهای سالیانه چک میxadگردد.

همxadچنین مدارات داخلی، بوردها و باطریxadهای پشتیبان برنامه در طول پریود سالیانه طبق دستورالعمل سازنده تمیزکاری و چک میxadگردند و در صورت نیاز باطریxadهای پشتیبان (نیکل کادمیم یا لیتیم) تعویض گردد.

تست حساسیت

تست حساسیت دتکتورها به نحوی است که دتکتورهای حرارتی غیر قابل Reset توسط تستر مربوطه و دتکتورهای دمای ثابت و متناسب با افزایش دما توسط حرارت کنترل شده و یا تستر چک حساسیت (عملکرد دمائی) میxadگردند. همxadچنین در دتکتورهای دودی، توسط دستگاه (تستر مربوطه) حساسیت ثبت شده در پشت دتکتور یا منوال آن (درصد حساسیت سه یا چهار یا پنج درصد) ثبت میxadگردد.

در تست حساسیت ابتدا به ساکن در هنگام نصب تجهیزات و سپس یکسال پس از نصب و پس از آن هر 4 سال یکبار این عملیات انجام و بر روی دتکتور برچسب تایید و تاریخ نصب میxadگردد. همxadچنین باطری اصلی سیلد اسید در طول پریود در اکثر 4 سال تعویض میxadگردد. در صورتیxadکه دمای نگهداری بیش از 25 درجهxadی سانتیxadگراد و یا تعداد تخلیهxadی کامل 4 بار باشد این زمان تقلیل میxadیابد.

حداکثر زمان استفاده از هر د تکتور بین 8 تا 10 سال میxadباشد. پس از انقضای این زمان دتکتور مربوطه حتی اگر سالم باشد بایستی تعویض گردند. در طول هر سرویس، سرویسکار بایستی برچسب تایید و تاریخ و مهر بر روی آن نصب و در دفتر مخصوص محلی ثبت نماید. شمارهxadهای تماس سرویسxadکار در محل FACP نصب گردد و امکان حضور سریع سرویسxadکار مهیا باشد.

توجه: در هنگام انجام سرویسxadها و احتمال به صدا در آوردن آژیر خطر، تمامی افراد مستقر در ساختمان از قبل اطلاع یافته و امکان هر گونه خطر پیشxadبینی گردد.

با توجه به امکانات سیستمxadهای هوشمند، در صورتی که اعلام کثیفی دتکتور یا معیوب بودن تجهیزی قبل از رسیدن موعد سرویس اعلام شد، سرویسxadکار از طریق مسئول ساختمان سریعا به محل مراجعه و رفع اشکال نماید. تاریخ سرویس قبلی و بعدی با خط درشت بر روی پانل نصب گردد.

تمامی عملیات سرویسxadxadکار بر روی پانلxadهای اصلی، تکرار کنندهxadها و تلفن کنندهxadی خودکار، علاوه بر موارد فوق، طبق توصیهxadی سازنده انجام پذیرد و موارد seft test، چک باطری، چک برنامه، چک وایرینگxadها پس از انجام در دفتر محلی ثبت گردد. همxadچنین نام سرویسxadکار، نام شرکت، ساعت مراجعه نیز منظور گردد. بهترین گزینه در سرویس تجهیزات تهیهxadی جدول و تیک زدن هر مورد است.

هشدار کاذب

یکی از مشکلات سیستمxadهای اتوماتیک اعلام حریق، ارسال هشدارهای اشتباه و نادرست است که موجب دردسرهای زیاد شده و در صورت تکرار زیاد، سیستم را تبدیل به چوپان دروغگو میxadکند. طی سالxad 2001 در انگلستان، 481100 هشدار خطا ثبت شده است که 279800 پیام، مربوط به عملxadکرد نادرست تجهیزات و 74100 مورد آن مربوط به استفادهxadی نادرست و مغرضانه از تجهیزات بوده است.

پیامxadهای خطا را میxadتوان در پنج گروه طبقهxadبندی کرد:

- هشدارهای خطای ناشی از انجام کارهای معمولی مانند پخت و پز، دود سیگار، گرد و غبار، حشرات و سایر مواردی از این قبیل.

- هشدارهای خطای تجهیزات ناشی از بروز عیب در شبکه.

- هشدارهای خطای ناشی از اقدامات مغرضانه مانند شکستن شیشهxadهای شستیxadهای اعلام حریق و یا ایجاد دود برای به صدا درآوردن آژیرها از روی عناد و آزار رساندن.

- هشدارهای خطای ناشی از نیت خیرخواهانه و خوب، اما عجولانه. در این حالت ممکن است شخص یا اشخاصی با مظنون شدن به شرایط خاص و متحمل شدن دانستن حریق یا بروز آن، اقدام به شکستن شیشهxadی شستیxadهای اعلام حریق کنند.

- هشدارهای خطای ناشناخته و نامعلوم که در هیچ یک از مقولات فوق نمیxadگنجد، شایعxadترین موارد بروز هشدارهای خطای مربوط به نصب نادرست و نامناسب تجهیزات است. و عدم نگهداری از تجهیزات نیز میxadتواند عامل دیگری در افزایش هشدارهای نادرست و دروغین باشد.

هر یک از عوامل زیر میxadتوانند منجر به اعلام هشدار نادرست شوند:

- آشپزی و پخت و پز و بخارهای ناشی از آن

- بخار آب و رطوبت زیاد

- دود سیگار

- گرد و غبار

- حشرات

- اسپریxadهای مختلف

- دود ناشی از برخی فعالیتxadهای خارج از ساختمان مانند آتشxadبازی و غیره

- برشکاری، جوشکاری و عملیات مشابه

- دودهای نمایشی مانند جلوهxadهایی که در تئاتر استفاده میxadشود.

- دستگاهxadهای بخور و همینxadطور روشنایی چون شمع یا چراغxadهای نفت سوز.

- پارازیتxadها و تداخلxadهای الکترومغناطیسی

- نوسان زیاد دما

- تغییر کاربری فضاها بدون در نظر گرفتن شرایط طراحی اولیهxadی سیستم اعلام حریق

- عدم تناسب دتکتور با محل و مکان مورد نظر

- آزمایش و سرویس تجهیزات بدون غیرxadفعال نمودن سیستم

- آسیبxadهای تصادفی یا مغرضانه

برای کاهش هشدارهای خطا میxadتوان به سه روش زیر عمل نمود:

- کاهش حساسیت دتکتورها که به طور مطلق چندان کار درستی نیست مگر آنxadکه حساسیت آنxadها بیش از مقدار مورد نیاز باشد.

- بهxadکار گیری سیستم تایید هشدار که به خودی خود نوعی تاخیر زمانی را ایجاب میxadکند. در این سیستم، قسمت هشدار مدت زمانی را منتظر میxadماند (معمولا 30 ثانیه) تا گزارش ارسالی از سوی دتکتور توسط تابلوی کنترل مرکزی تایید شود.

- استفاده از سیستمxadهای پیشرفتهxadتر مانند تجهیزات آدرسxadپذیر و هوشمند. در میان سیستمxadهای سهxadگانهxadی متعارف، آدرسxadپذیر و هوشمند، سیستم اخیر تقریبا بدون اعلام خطاست، مگر آنxadکه عوامل انسانی و یا طراحی نادرست موجب آن گردند.

به هر اندازه شبکهxadی اعلام حریق گستردهxadتر و وسیعxadتر باشد، احتمال ارسال هشدارهای خطا نیز افزایش میxadیابد. در سیستمxadهای متعارف با 40 دتکتور یا کمتر، ارسال دو پیام خطا در سال طبیعی و معمولی تلقی میxadشود و بر همین اساس به ازای هر 20 دتکتور یک پیام خطا در سال معمول است.