پانل کنترل(FACP) (Fire Alarm Control Panel)

چنانxadچه دتکتورها را سلول عصبی و سیمxadها و کابلxadها را رشتهxadهای عصبی بنامیم، میxadتوانیم تابلوی کنترل مرکزی را مغز سیستم اعلام حریق محسوب داریم. تابلوی کنترل مرکزی ضمن پایش کلیهxadی ورودی_xadxadها، کلیهxadی سیستمxadهای خروجی را نیز کنترل میxadکند و در عین حال توان الکتریکی کلیهxadی بخشxadها از طریق همین تابلو تامین میxadشود.

منبع تغذیهxadی اصلی تابلوهای کنترل از نوع AC و منبع تغذیهxadی ثانویهxadی آنxadها از نوع DC است. انواع دتکتورها و شستیxadهای اعلام حریق، تجهیزات ورودی تابلوی کنترل محسوب میxadشوند. اطلاعات مربوط به وضعیت اماکن مختلف از طریق اینxadگونه تجهیزات جهت پردازش و فعال نمودن تجهیزات خروجی در اختیار تابلوی کنترل مرکزی قرار میxadگیرد.

آژیرها، چراغxadهای شنیداری و انواع تجهیزات عملxadکنندهxadی دیگر مانند رلهxadهای فراخوان آسانسور، بازکن درهای اضطراری و دمپرهای حریق از جمله تجهیزات خروجی محسوب میxadشوند.

انتخاب تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق تابعی است از اندازهxadی ساختمان، کاربری، تعداد مناطق و تجهیزات مورد نیاز ورودی و خروجی اعلام حریق. بر ا ین اساس و بر پایهxadی نوع سیستم طراحی شده میxadتوان از انواع تابلوهای کنترل مرکزی متعارف، آدرسxadپذیر و یا هوشمند استفاده کرد.

تابلوهای مرکزی باید در نقاطی از ساختمان نصب شوند که احتمال وقوع حریق در آنxadها کمxadتر است و در عین حال رفت و آمد پرسنل نگهداریxad کنندهxadی ساختمان در آنxadجا بیشتر است. به گونهxadای که کارکنان حاظر در محل به محض عمل نمودن دتکتورها و روشن شدن چراغxadهای مربوطه به منطقهxadای که در آن حریق روی داده است از وضعیت خطرناک مطلع شوند و بتوانند اقدامات لازم را به سرعت و با دقت انجام دهند. بدین معنی که باید در محلی نصب شود که به راحتی قابل مشاهده باشد. معمولا در ورودیxadها و محلxadهایی که ماموران آتشxadنشانی داخل میxadشوند نصب میxadگردد.

محل نصب مرکز اعلام حریق باید کاملا روشن باشد، بنابراین لازم است مکانی که در آن تابلوی کنترل مرکزی نصب شده است مجهز به سیستم روشنایی اضطراری باشد. ضروری است که پلانxadهای ساختمان در محل نصب مرکز اعلام حریق بایگانی و نگهداری شوند، تا نیروهای امداد که خارج از ساختمان در محل حاظر میxadشوند با دسترسی به نقشهxadهای ساختمان بتوانند عملیات امداد را بهتر و سریعxadتر راهبری کنند. برای انتخاب تابلوی کنترل مرکزی باید 20 درصد اضافه ظرفیت برای توسعهxadی آتی مدارها و حلقهxadهای تشخیص در نظر گرفت.

این پانلxadها به دو نوع آنالوگ و میکروپرسسوری تقسیم میxadشوند. پانلxadهای کنترل باید قادر به تشخیص و اعلام خطای اتصال کوتاه یا قطعی مدار باشند. و همxadچنین در مواقع قطعی برق به طور اتوماتیک برق اضطراری را توسط باطری xadهای به مدار اعمال کند.پانل xadها معمولا دارای امکاناتی نیز برای تست قسمتxadهای مختلف مدار نیز می باشند. از نظر ظرفیت پانلxadها را با زون تقسیم بندی میxadکنند که معمولا به صورت 2، 4، 8، 16، 24 و 32 زون ارائه می شوند. در بعضی از پانلxadها میxadتوان با اضافه کردن کارتxadهای الکترونیکی (EXTENTION CARD) تعداد زون xadها را افزایش داد. خود مرکز کنترل باید توسط یک دتکتور دودی حفاظت شود. ارتفاع نصب آن حدود 1.8 الی 2 متر است و باید محل نصب آنxad را از نظر دستکاری افراد غیر مجاز و یا احتمال خرابکاری مورد توجه قرار داد. تعداد دتکتورهای قابل اتصال به هر زون توسط کارخانهxadی سازنده تعیین میxadشود.

در سیستم اعلام حریق نحوهxadی ارتباط دتکتورها با پانل مرکزی به این صورت است که در مواقع بروز حریق، تحریک دتکتور یا فشار دادن شستی اعلام حریق باعث ایجاد یک اتصال کوتاه نسبی در مدار میxadشود و جریان مدار افزایش میxadیابد.(نه به حدی که به عنوان اتصال کوتاه کامل شناخته شود و باعث اعلام خطا شود.) در نتیجه مرکز کنترل اعلام حریق میxadنماید. مرکز کنترل از طریق مدار الکترونیکی بعد از تشخیص حریق رلهxadهای مربوطه را وصل کرده و آژیرها و چراغxadهای اعلام خطر را به کار میxadاندازد.

تابلوهای کنترل مرکزی بسته به نوع سیستم، قطع نظر از دریافت سیگنالxadهای ورودی و صدور فرامین خروجی برای تجهیزات خروجی ممکن است توانایی پشتیبانی عملیات دیگری را نیز داشته باشد.

صحت عملxadکرد سیستم، تغییر آدرسxadها، امکانات برنامهxadریزی و دلخواه سازی تنظیم زمان، راه اندازی مجدد دتکتورها، ساکت نمودن آژیرها و خاموش نمودن تجهیزات هشدار دیداری، ذخیرهxadی اطلاعات و رویدادها، نمایش وضعیت، برقراری ارتباط تلفنی با مراکزی مسئول، چاپ گزارشxadها و کنترل کلیهxadی رلهxadها از جمله عملیاتی است که تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق قادر به انجام آنxadها هستند.

بر همین اساس تابلوهای کنترل مرکزی ممکن است شامل همه و یا تعدادی از کلیدها و دیودهای نمایشگر زیر باشند. البته تابلوهای کنترل مرکزی هوشمند یا آدرسxadپذیر جدا از چراغxadهای راهنما دارای صفحهxadی نمایشxadگر مخصوص هستند و امکان اتصال به رایانه و ثبت اتفاقات از طریق آن را نیز دارند و در عین حال میxadتوانند با تجهیزاتی همxadچون مدم یا کارت شبکه از راه دور نیز کنترل شوند.

برخی از کلیدهای عملxadکننده و دیودهای راهنما عبارتند از :

کلید تمرین: کلیدی برای قطع ارتباط بین تابلوی کنترل مرکزی با مدارهای تکرار کننده و ستاد آتشxadنشانی برای انجام عملیات آزمایش و اطمینان از صحت عملxadکرد مدار.

کلید راه اندازی مجدد: برای باز گرداندن سیستم به حالت عادی.

کلید سکوت: برای قطع صدای هشدار دهندهxadهای صوتی

کلید ورود اطلاعات: کلیدها و دکمهxadهای روی تابلوی کنترل مرکزی برای وارد نمودن کلمهxadی عبور و یا تنظیم شرایط

دگمهxadهای جهتxadدار یا کلیدهای پیکان: کلیدهای پیکان با جهات چهارگانهxadی پایین، بالا، راست و چپ برای دستیابی به اطلاعات و دسترسی به فهرست تنظیم شده است.

دگمهxadی فرمان: کلید با دگمهxadای برای انجام تغییرات در فهرستxadxadهای مختلف مطابق نیاز کابر نشانxadگرهای دیداری تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق از نوع دیودی به رنگxadهای مختلف هستند. البته در بسیاری از مراکز اعلام حریق پیشرفته به غیر نشانxadگرهای دیودی، اتفاقات بر روی صحنهxadی نمایش درج میxadگردد. دیودهای مورد استفاده در تابلوهای کنترل به منظور اعلام موارد زیر مورد استفاده قرار میxadگیرند:

- هشدار حریق (معمولا به رنگ قرمز)

- پیش هشدار حریق (معمولا به رنگ کهربایی)

- بروز عیب در داخل تابلوی کنترل مرکزی (معمولا به رنگ کهربایی)

- بروز عیوب خارجی (معمولا به رنگ کهربایی)

- بروز عیب در ریزپردازنده (معمولا به رنگ کهربایی)

- برقراری جریان درست تغذیهxadی الکتریکی (معمولا به رنگ کهربایی)

- عیب در سیستم (معمولا به رنگ کهربایی)

- عیب در سیستم هشدار و بروز نقص در مدار اعلامxadکنندهxadهای صوتی (معمولا به رنگ کهربایی)

- عیب در حلقه (معمولا به رنگ کهربایی)

- عیب زمین، اتصال مدار به زمین (معمولا به رنگ کهربایی)

- برقراری ارتباط، دیود با حالت چشمک زن برای وقتی که ارتباط سیستم با تابلوی کنترل مرکزی برقرار است.(معمولا به رنگ کهربایی)

- دیود مناطق به تعداد مناطق حریق که به هنگام حریق در آن منطقه روشن میxadشوند (معمولا به رنگ قرمز) این دیودها نشان دهندهxadی هشدار هستند.

- دیود نوری شرایط عادی (معمولا به رنگ سبز)

- دیود نوری شرایط عیب، دیود برای نشان دادن عیب کلی در سیستم که معمولا به رنگ کهربایی یا زرد انتخاب میxadشود. در بسیاری از تابلوهای کنترل مرکزی به همراه روشن شدن این دیود، یک بیزر داخلی نیز به صدا در میxadآید.

- دیود کم ظرفیت بودن باطری، روشن شدن این دیود نشانxadگر آن است که باطری سیستم رو به اتمام بوده و نیازمند شارژ مجدد است.

- دیود تنظیم اشتباه و راه اندازی مجدد، در صورت تنظیم اشتباه ریزپردازنده این نشانxadگر روشن شده و در عین حال سیستم برای رفع خطا و رجعت به وضعیت پیشxadگزیده مجددا راهxadاندازی میxadشود. روشن شدن این دیود نشانxadگر توان اندک منبع تغذیه نیز میxadباشد.

- دیود نوری جریان متناوب، روشن بودن این دیود نشانxadگر برقراری جریان AC به تابلوی کنترل مرکزی است. خاموش شدن آن و روشن شدن دیود نوری جریان مستقیم، نشانهxadی استفادهxadی تابلو از منبع تغذیهxadی پشتیبان است.

دیود نوری در حال کار، مانند دیود نوری شرایط عادی است و روشن بودن آن نشانxadگر در مدار قرار داشتن تابلوی کنترل مرکزی و مجهز بودن فضاهای تحت پوشش به سیستم حفاظت و اعلام حریق است.